ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΚΑΙ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Τριαντατρία (33) έτη διδασκαλίας στο μεγαλύτερο Θεωρητικό Φροντιστήριο των Πατρών και σε διάφορα σχολεία της δημόσιας Γενικής Εκπαίδευσης! Με σοφό δάσκαλο τη μακρά αυτή διδακτική πείρα, προχώρησα στη σύνταξη του πρώτου μου βοηθητικού βιβλίου -σχολικού βοηθήματος- υπό τον "παλαιό" τίτλο "ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας", με σκοπό τη μεθοδική προπαρασκευή των μαθητών (-ριών) και την εξοικείωσή τους με κείμενα συνεχούς αρχαιοελληνικού λόγου. Μετά την εξάντληση της 1ης έκδοσης αποφασίσαμε από κοινού με τον εκδότη να προχωρήσουμε στην παρούσα αναθεωρημένη 2η έκδοση, η οποία εμπλουτίστηκε με περισσότερα αδίδακτα κείμενα. Ποιος ο λόγος;

Είναι αληθές ότι η κατανόηση του γλωσσικού μηχανισμού της αρχαίας ελληνικής εκ μέρους των μαθητών (-ριών) που ακολουθούν σήμερα την Ομάδα Προσανατολισμού "Ανθρωπιστικών Σπουδών", έχει καταλήξει μια υπόθεση εξαιρετικά δυσχερής, με φυσικό επακολούθημα τη χαλάρωση της προθυμίας τους για σοβαρή και μετά ζήλου μελέτη της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και των κειμένων της και τη συνεχή αποξένωσή τους από τη "μητέρα" ελληνική γλώσσα. Η επιλογή των κειμένων στόχο έχει να διεγείρει το ενδιαφέρον των μαθητών (-ριών), ώστε να οδηγηθούν θετικά προς την αυτενέργεια, δηλαδή σε κατ' οίκον μελέτη και επιμελή άσκηση. Όμως, πώς θα αποκτηθεί αυτή η δεξιότητα; Πώς θα επιχειρηθεί η εξ ιδίων εξομάλυνση του αρχαίου κειμένου, θα κατανοηθεί το περιεχόμενό του με περισσότερη ευχέρεια και θα μεταφραστεί πλήρως και πιστά;

-Κάθε αδίδακτο πεζό κείμενο της αττικής διαλέκτου (στερεότυπης έκδοσης) εκτείνεται από δώδεκα (12) έως είκοσι (20) στίχους, όπως ακριβώς προβλέπεται στη σχετική υπουργική απόφαση.

-Κάθε αδίδακτο κείμενο διακρίνεται για τη νοηματική του αυτοτέλεια, ώστε να εντοπίζεται με ευχέρεια και να αποτυπώνεται ισχυρώς ο κύριος νοηματικός άξονάς του.

-Στο σύντομο εισαγωγικό σημείωμα, που προηγείται κάθε φορά του αρχαίου χωρίου, παρέχονται απαραίτητες πληροφορίες, οι οποίες κρίνονται άκρως κατατοπιστικές ως προς το υπό εξέταση αδίδακτο κείμενο.

-Κάθε αδίδακτο κείμενο συνοδεύεται από πλούσιο λεξιλογικό πίνακα· έτσι, δίνεται η δυνατότητα να προσπελαστούν οι νοηματικές δυσκολίες για τη σύλληψη του νοήματος.

-Κάθε αδίδακτο κείμενο παρουσιάζεται με πλήρη συντακτική ανάλυση· καταβάλλεται προσπάθεια να γίνεται σαφής και να ερμηνεύεται κάθε συντακτική σχέση, ώστε να μην απομείνει άλυτη απορία και κανένα σημείο αδιαφώτιστο.

-Για την εμπέδωση απαιτητικών συντακτικών φαινομένων -όπως είθισται στις Πανελλαδικές εξετάσεις- επιχειρείται η ευρύτερη ανάλυση αυτών σε κάθε κείμενο και προτείνονται ιδιαίτερα γυμνάσματα, μέσω των οποίων οξύνεται ο νους.

-Ανάγκη επιτακτική επιβάλλει να εμπεδώνεται και η διδασκαλία της αρχαίας γραμματικής με πολλές και μεθοδικές ασκήσεις· η ανάγκη αυτή υπογραμμίζεται με πληθώρα γραμματικών ασκήσεων (όπως και των απαντήσεων).

-Κάθε αδίδακτο κείμενο ολοκληρώνεται με πιστή μετάφραση και κατά λέξη απόδοση στη νεοελληνική γλώσσα. Αυτό το τμήμα, ομολογώ, ήταν πολύ επίπονο και για εμένα, διότι κάθε αρχαίος τύπος και το νοηματικό του περιεχόμενο έπρεπε να ελεγχθεί ενδελεχώς, τόσο στο μνημειώδες "Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας" των LIDDELL & SCOTT όσο και στο πολυτιμότατο "ΛΕΞΙΚΟΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟΝ ΤΩΝ ΕΝΔΟΞΟΤΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ" του Γρ. Ν. Βερναρδάκη. Πρόκειται για δύο εξαίρετα εργαλεία που με βοήθησαν αφάνταστα, ώστε να ξεκλειδώσω τη σκέψη του ρήτορα, του ιστορικού, του φιλοσόφου μέσα σε κάθε πεζογραφικό κείμενο.

-Οι απαντήσεις στις ασκήσεις επί της αρχαίας γραμματικής παρέχονται σε ψηφιακό αρχείο (pdf), προσβάσιμο μέσω QRCode. Στο ίδιο ψηφιακό αρχείο περιέχεται και ένα κριτήριο αξιολόγησης (αδίδακτο κείμενο: ΠΛΑΤΩΝ Iππίας ελάσσων 372e-373b) με τις απαντήσεις του.