ΠΕΡΙ ΒΛΑΚΕΙΑΣ

Η εντύπωση που αποκομίζει κανείς δεν είναι τόσο ότι η βλακεία είναι ένα εκ γενετής ελάττωμα όσο ότι, υπό ορισμένες συνθήκες, οι άνθρωποι γίνονται ηλίθιοι η ότι επιτρέπουν να τους συμβει αυτό. Παρατηρούμε επιπλέον ότι οι άνθρωποι που έχουν απομονωθεί από τους άλλους ή ζουν μοναχικά εκδηλώνουν το ελάττωμα αυτό λιγότερο συχνά από τα άτομα ή τις ομάδες ανθρώπων που έχουν την ροπή ή την καταδίκη της κοινωνικότητας. Και έτσι φαίνεται ότι η βλακεία είναι ίσως λιγότερο ένα ψυχολογικό παρά ένα κοινωνιολογικό πρόβλημα. Είναι μία ιδιαίτερη μορφή της επιδράσεως των ιστορικών περιστάσεων επί των ανθρωπίνων όντων, ένα ψυχολογικό συνακόλουθο ορισμένων εξωτερικών συνθηκών. Με μία πιο προσεκτική παρατήρηση γίνεται φανερό ότι κάθε μεγάλη αύξηση της ισχύος στην δημόσια σφαίρα, είτε αυτή είναι πολιτικής είτε θρησκευτικής φύσεως, μολύνει ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας με βλακεία. Φαίνεται μάλιστα ότι πρόκειται ουσιαστικά για έναν κοινωνιολογικό-ψυχολογικό νόμο. Η εξουσία του ενός έχει ανάγκη την βλακεία του άλλου.