Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΗΡΩΑΣ

Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΟΥ ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ 1968-1981

Στον πιο κεντρικό δρόμος της Αθήνας, στην οδό Πανεπιστημίου, σε μια πλατεία άδεια με δυο ονόματα, που όλοι την περνάμε αλλά ποτέ κανείς δεν κάθεται εκεί, στέκει μοναχικός κι αγέρωχος, ο ανδριάντας του Αλέκου Παναγούλη. Πώς έφτασε να γίνει άγαλμα αυτός ο νέος; Τρόπον τινά, αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα της ανά χείρας μελέτης.

Εάν σήμερα ο Παναγούλης αποτελεί τον κορυφαίο ατομικό ήρωα της αντιδικτατορικής αντίστασης, οι διαδικασίες ηρωοποίησής του δεν υπήρξαν άμεσες, προκαθορισμένες ή γραμμικές, ούτε υπάκουσαν σε οποιοδήποτε είδος τελεολογίας. Η απόπειρα εναντίον του Παπαδόπουλου ήταν η πρωταρχική ηρωική πράξη, αλλά πλάι σε αυτήν, η αταλάντευτη στάση του στην ανάκριση, τα φριχτά βασανιστήρια, οι απόπειρες απόδρασής του, ο μεταπολιτευτικός αγώνας του για αποκάλυψη των αρχείων της ΕΣΑ και ο ακόμη ανεξιχνίαστος θάνατός του εδραίωσαν την ηρωική εικόνα του. Οι τρόποι και οι δρόμοι μέσω των οποίων συγκροτήθηκε η φήμη και η μνήμη του Αλέκου Παναγούλη με κυρίαρχο συστατικό τον ηρωισμό φέρουν έντονο το στοιχείο της έκπληξης, της ανατροπής του εκάστοτε αναμενόμενου, της απρόβλεπτης "πανουργίας της ιστορίας".

Το βιβλίο παρακολουθεί πώς συγκροτήθηκε το σύμβολο "Παναγούλης" κατά τη διάρκεια της ζωής του και την πρώτη πενταετία μετά τον θάνατό του. Αναδεικνύει τη δική του δράση, αλλά και τις κοινότητες μνήμης που συγκροτήθηκαν γύρω από αυτόν, επιχειρώντας να μελετήσει τις διαδικασίες ηρωοποίησής του ως ένα ιστορικό φαινόμενο άμεσα συνδεδεμένο με την εποχή του και τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.