ΚΑΙ ΕΝΑ ΒΡΑΔΥ ΕΦΕΡΑΝ ΤΟΥΣ ΤΡΕΛΟΥΣ

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την επεξεργασμένη μορφή μιας λεπτομερούς ανάλυσης του φαινομένου «Λέρος» μέσα από πρωτογενές υλικό και της συγκριτικής έρευνας των παρεμβάσεων στο άσυλο της Λέρου στην πρώτη φάση της έναρξής τους, πριν αυτές αποτελέσουν κρατικό πρόγραμμα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Αυτές οι πρώτες παρεμβάσεις, καταρχήν στο διαβόητο «περίπτερο των Γυμνών» και στη συνέχεια σε άλλα τμήματα του ιδρύματος, ήταν το αποτέλεσμα συνεργασίας του ασύλου της Λέρου με τη Μονάδα Επανένταξης του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης με όρους που περιγράφονται αναλυτικά στο κείμενο.

Η γράφουσα ήταν αμισθί εργαζόμενο μέλος στην πρώτη ομάδα των παρεμβάσεων το 1989 και αποσπασματικά για τα δύο περίπου επόμενα έτη, βιώνοντας πολυεπίπεδα τα τεκταινόμενα εκεί. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν τόσο δυναμικά, που θα δημιουργούσαν μια βάση ποιοτικής επέκτασης της δουλειάς αποϊδρυματοποίησης στο ίδρυμα, αν είχαν αξιοποιηθεί ανάλογα. Η ιστορία εξελίχθηκε διαφορετικά. Οι θυελλώδεις πολιτικές εξελίξεις εκείνης της περιόδου έστρεψαν τον φακό σε μια βιαστική και χωρίς κοινή φιλοσοφία προσπάθεια απορρόφησης κονδυλίων, που έθεσε το θέμα της ουσιαστικής ποιότητας της δουλειάς σε πολύ χαμηλή προτεραιότητα.

Η δημοσίευση αυτή σήμερα έχει όχι μόνο ιστορική σημασία, αλλά και τη χρησιμότητα να καταδείξει, ειδικά σε καιρούς σαν τους δικούς μας, όπου τα συστήματα ψυχικής υγείας αποδομούνται δραματικά, πώς μια διαφορετική κατανόηση της τρέλας μπορεί να αλλάξει τους επαγγελματίες και πώς αυτοί με τη σειρά τους μπορούν να αλλάξουν την ιστορία.