Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ ΣΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ 12ΟΥ ΑΙ.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

Στο παρόν βιβλίο μελετάται η μέθοδος διαμόρφωσης της λογοτεχνικής εικόνας του βυζαντινού αυτοκράτορος στις ιστοριογραφικές πηγές του 12ου αι. (Σύνοψις ?στορι?ν Γεωργίου Κεδρηνού, ?λη ?στορίας Νικηφόρου Βρυεννίου, ?λεξι?ς ’ννας Κομνηνής, ?πιτομ? ?στορι?ν Ιωάννη Ζωναρά, Χρονικ? Σύνοψις Κωνσταντίνου Μανασσή, Βίβλος Χρονικ? Μιχαήλ Γλυκά, ?λωσις Ευσταθίου Θεσσαλονίκης, ?πιτομ? Ιωάννη Κιννάμου, Χρονικ? Διήγησις Νικήτα Χωνιάτη).

Η εικόνα του βυζαντινού αυτοκράτορος εξετάζεται ως πραγμάτωση της συγγραφικής στρατηγικής των ιστοριογράφων του 12ου αι. να διαμορφώσουν και να προβάλουν την προσωπικότητα, τις πράξεις ή/και τις παραλείψεις του εκάστοτε φορέως της βασιλικής εξουσίας ως δρώντος προσώπου στο πλαίσιο μίας ιστορικού τύπου αφήγησης. Οι ιστορικές αφηγήσεις του 12ου αι. μελετώνται αφενός βάσει της πολιτικής θεωρίας των Βυζαντινών ως προς τις ιδιότητες που οφείλει να διαθέτει ο ιδανικός φορέας της βασιλικής εξουσίας και αφετέρου βάσει του θεωρητικού σχήματος αφηγηματολογικής ανάλυσης του G. Genette. Παράλληλα, επί τη βάσει της θεωρίας των παλίμψηστων αφηγήσεων του G. Genette συντελείται συγκριτική αφηγηματολογική ανάλυση του συνόλου των υποκείμενων αφηγήσεων κάθε υπερκείμενης αφήγησης, επισημαίνονται οι συγκλίσεις ή/και οι αποκλίσεις και διασαφηνίζονται οι ιδιαίτερες σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους αναφορικά με τη μεθοδολογία σκιαγράφησης των βυζαντινών αυτοκρατόρων. Η σύνθεση των εξετασθέντων δεδομένων αποτυπώνει εναργώς τον βαθμό επίδρασης του θεωρητικού ηγεμονικού προτύπου των Βυζαντινών στη σκέψη τόσο των ιστοριογράφων του 12ου αι. όσο και του αναγνωστικού τους κοινού. Από την ενδελεχή μελέτη και ανάλυση του σχετικού υλικού διαπιστώνεται ότι οι αφηγηματικές επιλογές (μέθοδος απόδοσης ιδιοτήτων, οργάνωση χρόνου, εστίαση), στις οποίες προβαίνουν οι συγγραφείς, αναδεικνύουν τον λογοτεχνικό χαρακτήρα των έργων τους, των οποίων στόχο σύνθεσης δεν συνιστούσε αποκλειστικά η μετάδοση της ιστορικής πληροφορίας, αλλά και η αισθητική τέρψη του αναγνώστη.

Το παρόν βιβλίο συνιστά ουσιαστική συμβολή στην έρευνα, όχι μόνον επειδή προσφέρει μία απολύτως πρωτότυπη και ακραιφνώς φιλολογική -υπό την έννοια που ο όρος αυτός λαμβάνει στα μέσα της τρίτης πλέον δεκαετίας του 21ου αι.- θεώρηση των ιστοριογραφικών πηγών του 12ου αι., αλλά και επειδή καταδεικνύει την αδήριτη ανάγκη της μεθοδολογικής διεύρυνσης, η οποία επιβάλλεται να υιοθετηθεί στο εξής από τους νέους ερευνητές που μελετούν τα αφηγηματικού τύπου κείμενα της Βυζαντινής Λογοτεχνίας (ιστοριογραφικά-χρονογραφικά, αγιολογικά κ.λπ.).