ΑΡΧΕΣ ΤΟΥΡΚΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ

Κανένα άλλο βιβλίο δεν επηρέασε τόσο βαθιά και διαρκώς τη διαμόρφωση του σύγχρονου τουρκικού εθνικισμού όσο οι Αρχές Τουρκισμού του Ζιγιά Γκιοκάλπ. Το έργο εκδόθηκε το 1923 και σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, εξακολουθεί να κυκλοφορεί στην Τουρκία σε πολυάριθμες εκδόσεις. Η αδιάλειπτη παρουσία του επιβεβαιώνει ότι δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό τεκμήριο, αλλά ένα κείμενο που συνεχίζει να ασκεί σημαντικότατη επιρροή στην τουρκική πολιτική και πνευματική ζωή.

Θεωρητικός και προπαγανδιστής του νεοτουρκικού εθνικισμού, ένας από τους σημαντικότερους πνευματικούς καθοδηγητές των Νεότουρκων και ιδεολογικός πρόδρομος του κεμαλικού κράτους, ο Γκιοκάλπ δεν επιχειρεί απλώς να απαντήσει στο ερώτημα «ποιοι είναι οι Τούρκοι;», αλλά στο πολύ πιο φιλόδοξο ερώτημα «ποιοι πρέπει να γίνουν οι Τούρκοι;». Οι Αρχές Τουρκισμού αποτελούν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα συγκρότησης του σύγχρονου τουρκικού έθνους, στο οποίο η γλώσσα, η θρησκεία, η παιδεία, η ιστορία και ολόκληρη η κοινωνική ζωή οφείλουν να αναμορφωθούν σύμφωνα με τις επιταγές του Τουρκισμού.

Πίσω από τις θεωρητικές διακρίσεις και τις κοινωνιολογικές αναλύσεις του διαγράφεται το όραμα μιας ενιαίας και ομοιογενούς Τουρκίας, στην οποία οι επιμέρους ταυτότητες και οι πολιτισμικές διαφορές οφείλουν να εξαλειφθούν, μαζί με τους φορείς τους, μπροστά στην τουρκική εθνική ταυτότητα και ενότητα. Οι αντιλήψεις του για την αφομοίωση, την πολιτιστική ομογενοποίηση και την εξάλειψη των διαφορών συνέβαλαν στη διαμόρφωση πολιτικών οι οποίες, όταν εφαρμόστηκαν στην ακραία τους μορφή, οδήγησαν σε διωγμούς, εκτοπίσεις, δήμευση και υφαρπαγή περιουσιών, επαγγελματική εξόντωση και εθνοκαθάρσεις.

Οποιοσδήποτε θέλει να κατανοήσει τη σύγχρονη Τουρκία, τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται η πολιτική και στρατιωτική της ελίτ και τη λογική με την οποία ενεργεί ο τουρκικός εθνικισμός από τις αρχές του 20ού αιώνα έως τις μέρες μας, θα βρει στις Αρχές Τουρκισμού μία από τις σαφέστερες διατυπώσεις των ιδεολογικών του καταβολών.