Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΡΧΡΕΩΜΕΝΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Η αύξηση των υπερχρεωμένων κληρονομιών, απότοκη της οικονομικής κρίσης (έτη 2010 και εντεύθεν), κλόνισε συθέμελα το σύστημα της αυτοδίκαιης κτήσης, που θεμελιώνεται στην παραδοχή ότι «αι κληρονομίαι γίνονται δεκταί, η δε απόκρουσις κληρονομίας αποτελεί εξαίρεσιν» (Γ. Μπαλής). Σημαντικά πολλές περιουσίες είναι πλέον υπερχρεωμένες και γι’ αυτό ανεπιθύμητες. Η προστασία των εμπλεκομένων και ιδίως των κληρονόμων είναι δυσχερής, αφού οι διατάξεις του ΑΚ έχουν διαφορετικό προσανατολισμό. Η αποποίηση διαμορφώνεται ως βασικός θεσμός, όχι όμως για την προστασία του κληρονόμου, αλλά για την δικαιολόγηση του συστήματος. Είναι η πιο απλή λύση, η οποία όμως μεταθέτει το πρόβλημα στον επόμενο κληρονόμο και πυροδοτεί κοινωνικά ζητήματα και έριδες, διότι εμπλέκει απώτερους κληρονόμους σε ξένα και άγνωστα για τους ίδιους, συχνά υπέρογκα χρέη.

Το σύστημα είναι ανεπαρκές: Η νομική κοινότητα δυσκολεύεται να εντοπίσει τον ενδεδειγμένο τρόπο προστασίας η νομολογία προκρίνει λύσεις σκοπιμότητας, που ξεπερνούν τα όρια του νόμου, δεν λύνουν ενιαία το πρόβλημα και έχουν αδικαιολόγητο κόστος, ενώ και οι αποσπασματικές παρεμβάσεις της πολιτείας (λ.χ. άρθρ. 35 ν. 4786/2021) είναι ατυχείς. Επί πλέον μέχρι σήμερα δεν έχουν αναλυθεί ζητήματα αντισυνταγματικότητας του συστήματος κατά την κτήση της υπερχρεωμένης κληρονομίας.