FLORIOLEGIUM II

ΠΟΙΗΤΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΟΥ

Εποχή του μεταπολέμου, του αστικού μετασχηματισμού, της πολιτικής πόλωσης, της μνησικακίας και του αποκλεισμού για τους «υπονομευτές» του έθνους. Η ιδεολογική στειρότητα αντισταθμίστηκε με την επίκληση του αρχαίου κλέους, απόδειξης της φυλετικής ανωτερότητας και του ελληνικού πνεύματος που υπονομευόταν από επίβουλους εκτός και εντός των συνόρων εχθρούς. Το Ιδιώνυμο του Βενιζέλου (1929) και οι πρώτες εξορίσεις των επικίνδυνων για την εθνική ασφάλεια πολιτών σε άγονα νησιά (αρχής γενομένης με τον Δημήτρη Γληνό και τον Κώστα Βάρναλη) έγιναν ο τιμωρητικός, σωφρονιστικός κανόνας των αμετανόητων (δασκάλων, λογίων, ποιητών και γενικά εμφορούμενων, ή ύποπτων γι' αυτό, από ιδέες αντικαθεστωτικές).

Το 1947, όταν γεννιόνταν πολλοί από τους ποιητές της τρίτης μεταπολεμικής γενιάς, «άνοιξε» η Μακρόνησος (καθ' υπόδειξη της προστάτριας δύναμης: «This is the place, gentlemen»), κολαστήριο και Νέος Παρθενών. Στη Λέρο, την Ικαρία, τον Αη-Στράτη εκκολάφθηκαν σημαντικοί ποιητές και ποιήματα. Έχει ο Πατρίκιος διδάχτηκε την ποιητική τέχνη απο τον Ρίτσο. Οι κακουχίες μετατράπηκαν σε πηγές έμπνευσης (όχι μόνο στην ποίηση). Η κενολογία για το άφθιτον κλέος, η κινδυνολογία για σχέδια εκσλαβισμού της χώρας, της γλώσσας ήταν η δεσπόζουσα ρητορική απέναντι στις ιδέες εκσυγχρονισμού. Ο Εμφύλιος έγινε το σταθερό άλλοθι για την καταστολή τους.

Την ιστορία την πλήρωσαν οι διανοούμενοι της Αριστεράς και οι εκ των πραγμάτων συνοδοιπόροι τους, την πλήρωσε η επίσημη παιδεία οδηγημένη από τους Απριλιανούς στον ευτελισμό και την αυτοακύρωσή της ως θεσμού. Την πλήρωσε, φυσικά, και ο υλικός πολιτισμός, η νεοκλασική πόλη που μετατράπηκε σε απέραντο κακόγουστο πανδοχείο, σε κοινό χωνευτήρι των απελπισμένων του μεροκάματου, των στιγματισμένων. Καταφυγή στο αδηφάγο άστυ των ανωνύμων, στη «φοβερή ερημία του πλήθους», και την υπερορία (του θρηνωδού Καζαντζίδη)...